Studietaak – Ethiek van experimenteel onderzoek - De ethische richtlijnen benoemen die in het bijzonder van belang zijn bij het uitvoeren en opze!en van experimenteel onderzoek
13 belangrijke vragen over Studietaak – Ethiek van experimenteel onderzoek - De ethische richtlijnen benoemen die in het bijzonder van belang zijn bij het uitvoeren en opze!en van experimenteel onderzoek
Welke overkoepelende ethische richtlijn staat centraal bij experimenteel onderzoek, en welke vormen van belasting en afweging houdt deze richtlijn in?
- Belasting kan lichamelijk zijn.
- Belasting kan psychologisch zijn, bijvoorbeeld door schokkend materiaal, misleiding of aantasting van de privacy.
- De investering van deelnemers en de risico’s van deelname moeten in verhouding staan tot de mogelijke wetenschappelijke of maatschappelijke opbrengsten.
Welke aspecten beoordeelt een ethische commissie voorafgaand aan experimenteel onderzoek met menselijke deelnemers?
- Risico’s en negatieve gevolgen: welke schade of belasting deelnemers mogelijk ondervinden.
- Wetenschappelijke kwaliteit en haalbaarheid: of het onderzoek methodologisch deugdelijk en uitvoerbaar is.
- Bescherming en nazorg: of deelnemers voldoende beschermd worden en of eventuele nazorg nodig is.
- Regelgeving: of het onderzoek voldoet aan voorschriften, bijvoorbeeld over persoonsgegevens.
- Gegevensbescherming: hoe anonimiteit en onderzoeksgegevens worden gewaarborgd.
- Belasting en kenniswinst: of de belasting voor deelnemers in verhouding staat tot de verwachte opbrengst aan kennis.
Wanneer is het ethisch verantwoord om deelnemers aan risico’s van experimenteel onderzoek bloot te stellen?
- Hogere cijfers + sneller leren
- Niets twee keer studeren
- 100% zeker alles onthouden
Welke voorafgaande ethische goedkeuring is in Nederland vereist voor medisch-wetenschappelijk onderzoek met menselijke deelnemers, en welke commissies beoordelen ander mensgebonden onderzoek?
Wat is het verschil tussen active informed consent en passive informed consent bij experimenteel onderzoek, en welke voorwaarde geldt voor beide?
Wat moet een datamanagementplan bij experimenteel onderzoek beschrijven om zorgvuldig met persoonsgegevens en onderzoeksgegevens om te gaan?
- hoe persoonsgegevens en onderzoeksgegevens tijdens het onderzoek worden opgeslagen;
- hoe gegevens worden geanonimiseerd en beveiligd;
- wie toegang heeft tot niet-geanonimiseerde gegevens;
- hoe de gegevens na afloop langdurig worden bewaard.
Deze afspraken ondersteunen zorgvuldig en verantwoord datamanagement tijdens en na het experimentele onderzoek.
Welke ethische richtlijnen gelden voor het beheer en de verslaglegging van gegevens bij experimenteel onderzoek, en waarom zijn ze belangrijk?
Wanneer kan misleiding in experimenteel onderzoek ethisch aanvaardbaar zijn, en welke voorwaarden gelden daarbij?
- kunnen uitleggen waarom het experiment zonder misleiding niet uitvoerbaar is;
- de ethische commissie hiervan overtuigen;
- ervoor zorgen dat de belasting voor deelnemers in verhouding staat tot de verwachte inzichten van het onderzoek.
Misleiding is niet aanvaardbaar wanneer deelnemers er waarschijnlijk ernstig aanstoot aan nemen of na afloop waarschijnlijk sterk geëmotioneerd raken.
Welke drie vormen van misleiding kunnen in experimenteel onderzoek voorkomen? Geef bij elke vorm aan hoe deelnemers worden misleid.
- Handlangers: acteurs of onderzoeksassistenten doen alsof zij gewone deelnemers zijn.
- Gefingeerde situaties: de omgeving of terugkoppeling wordt gemanipuleerd, bijvoorbeeld door deelnemers een verzonnen negatieve beoordeling te geven.
- Misleidende instructies: deelnemers krijgen een onjuiste uitleg over het doel of de procedure van het onderzoek.
Welke ethische richtlijnen zijn in het bijzonder van belang bij het uitvoeren en opzetten van experimenteel onderzoek?
- Vooraf worden de mogelijke risico’s en baten van het onderzoek beoordeeld.
- Deelnemers geven geïnformeerde en vrijwillige toestemming.
- Persoons- en onderzoeksgegevens worden beschermd.
- Noodzakelijke misleiding wordt beperkt en achteraf toegelicht.
- Na afloop krijgen deelnemers uitleg, debriefing en waar nodig nazorg.
Deze richtlijnen vullen elkaar aan: ethisch onderzoek beperkt niet alleen vooraf de risico’s, maar beschermt deelnemers gedurende het hele onderzoek en helpt hen het onderzoek goed geïnformeerd af te sluiten.
Wat moet een onderzoeker tijdens een debriefing na experimenteel onderzoek doen, vooral wanneer misleiding is gebruikt?
- legt het werkelijke doel van het onderzoek uit;
- beschrijft de rol van de deelnemer en, indien van toepassing, de toegewezen conditie;
- geeft bij misleiding openheid van zaken en legt uit waarom die noodzakelijk was;
- beantwoordt vragen zo eerlijk mogelijk;
- neemt misverstanden en onzekerheden weg met begrijpelijke uitleg;
- biedt waar nodig nazorg.
Het doel is dat deelnemers het onderzoek kunnen verlaten in een vergelijkbare stemming als waarin zij eraan begonnen.
Hoe hangen voorafgaande ethische toetsing, informed consent en datamanagement samen bij de bescherming van deelnemers aan experimenteel onderzoek?
Hoe moet een onderzoeker omgaan met misleiding wanneer informed consent en debriefing samen worden toegepast?
De vragen op deze pagina komen uit de samenvatting van het volgende studiemateriaal:
- Een unieke studie- en oefentool
- Nooit meer iets twee keer studeren
- Haal de cijfers waar je op hoopt
- 100% zeker alles onthouden















